چالش آلودگی پسته تولیدی ایران به سم افلاتوکسین، سالهاست که مشکلات عدیدهای برای این صنعت مهم و معظم کشور ایجاد کرده و صادرات آن را با محدودیتهای جدی مواجه کرده است. با وجود ارائه راهحلهای متنوع برای برطرف کردن این چالش، تا کنون هیچ راه حل قطعی برای پاکسازی محصول پسته از سم افلاتوکسین پیشنهاد نشده است (روایت یک کارشناس) و روشهای مختلف باید در کنار هم قرار گیرند تا ریسک آلودگی تا حد قابل توجهی کاهش پیدا کند. در بخش کنترل افلاتوکسین، روشهای کاهش ریسک آلودگی به این سم قارچی تا حدودی شرح داده شده است.
مشکل افلاتوکسین در دنیا
محصولاتی مثل ذرت، پسته، بادام زمینی، بادام، گردو، برنج و غیره مستعد آلودگی به افلاتوکسین هستند. آفلاتوکسین موجود در خوراک دام، رشد، تولید شیر و باروری را کاهش میدهد، در حالی که باقیماندههای آن (AFM1) خطرات زیادی را برای انسان ایجاد میکند. سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) تخمین زده است که سالانه بیش از از 1 میلیارد دلار زیان اقتصادی در اثر سم افلاتوکسین در کل دنیا ایجاد میشود. بدلیل سمیت بالای افلاتوکسین (خصوصاً گونه B1 آن) استانداردهای سختگیرانهای در کشورهای مختلف برای مقابله با آن وضع شده که رعایت آنها برای تجاری که قصد ارسال محصول به کشور مورد نظر را دارند الزامی است.
تشخیص پستههای مشکوک به آلودگی افلاتوکسین با کمک نور ماورای بنفش
یکی از متداولترین روشهایی که برای تشخیص پستههای مشکوک به آلودگی به افلاتوکسین، سالهاست که توسط فعالین صنعت پسته بکار گرفته میشود، استفاده از نور ماورای بنفش است. ثابت شده است که در اثر فعالیت قارچ آسپرژیلوس (که منشأ تولید سم افلاتوکسین است) اثراتی روی پوست استخوانی پسته باقی میماند و وقتی این اثرات در معرض نور ماورای بنفش قرار بگیرند، بازتاب فسفری رنگ فلئورسانس از خود ساطع میکنند. از این بازتاب فلئورسانس برای تشخیص پستههای مشکوک به آلودگی و حذف آنها استفاده میشود. هر چند این روش محدودیتهایی نظیر احتمال وجود خطای مثبت کاذب یا منفی کاذب دارد اما اگر به همراه برخی دستورالعملهای احتیاطی و آزمونهای کنترل کیفی بکار گرفته شود، میتواند تا حد بسیار زیادی از پاک شدن محموله پسته اطمینان خاطر ایجاد کند. مزیت این روش غیرمخرب بودن، کم هزینه بودن و همچنین قابلیت بکارگیری آن در مقیاس صنعتی و در خطوط تولید انبوه است و به همین دلایل، بسیاری از صادرکنندگان مطرح پسته کشور از این روش در خطوط تولید خود استفاده میکنند.
سورتر آفلاتوکسین مبتنی بر نور ماورای بنفش
تشخیص و جداسازی پستههای مشکوک به آلودگی افلاتوکسین به کمک نور ماورای بنفش میتواند هم بصورت دستی و هم توسط سورترهای خودکار مجهز به این قابلیت انجام شود. دستگاههای سورتر مجهز به نور ماورای بنفش با استفاده از تشخیص فلئورسانس و یا به زبان سادهتر دریافت نور خاص ساطع شده از محصول میتوانند دانههای مشکوک به آلودگی را تشخیص داده و تفکیک نمایند. استفاده از سورترهای خودکار موجب میشود سرعت پاکسازی در مقایسه با روش دستی بشدت افزایش پیدا کند و وابستگی به نیروی کارگری ماهر کاهش یابد.
مشکل افلاتوکسین پسته در ایران
مشکل سطح بالای آلودگی به افلاتوکسین تا کنون چندین بار گریبانگیر صنعت پسته ایران شده و صادرات این محصول مهم را (خصوصاً به مقصد کشورهای اروپایی) تحت تأثیر قرار داده است. خوشبختانه با توسعه سورترهای مجهز به فناوریهای نوینی نظیر هوش مصنوعی، امروزه کنترل این پدیده مخرب به مراتب سادهتر و کمهزینهتر از گذشته است. دقت، ظرفیت تولید و همچنین قیمت این سورترها نسبت به چند سال قبل ارتقای قابل توجهی پیدا کرده و تجربه تجار و فعالین صنعت پسته نیز در رعایت اقدامات پیشگیرانه و همچنین بکارگیری هر چه بهتر این تجهیزات پیشرفته چندین برابر شده است. مجموعه این عوامل سبب شده تا ریسک آلودگی محمولههای پسته ایران نسبت به گذشته بسیار قابل کنترلتر باشد. هر چند در همین شرایط نیز هستند افزادی که بدون بکارگیری تجهیزات و اقدامات لازم، نسبت به ارسال محمولههای مشکوک به آلودگی به مقاصد حساس مبادرت میورزند و دود این اقدام آنها به چشم کل فعالین صنعت پسته میرود.
والی و حل مشکل افلاتوکسین پسته ایران
شرکت دانشبنیان توسعه سامانههای هوشمند کشاورزی والی، اولین شرکت ایرانی است که به تقاضای یکی از صادرکنندگان مطرح پسته کشور، اقدام به طراحی و تولید سورترهای هوشمند افلاتوکسین پسته نمود. قبل از آن، تنها شرکتهای اروپایی و آمریکایی این نوع سورترها را عرضه میکردند اما بدلیل قیمت بسیار بالای محصولات این شرکتها، بسیاری از فعالین صنعت پسته کشورمان به این فناوری دسترسی نداشتند که با تولید بومی این محصول، خوشبختانه این چالش مهم صنعت پسته ایران برطرف گردید.
اثبات عملکرد سورتر والی در کاهش آلودگی به افلاتوکسین
به منظور ارزیابی میزان کارایی سوتر افلاتوکسین شرکت والی، تستهای متعددی در حضور نماینده یکی از بزرگترین صادرکنندگان پسته ایران گرفته شد که نتایج آن را در تصویر زیر مشاهده میکنید. همانطور که در تصویر نیز مشخص است، در بسیاری از موارد، تنها با یک بار سورت کردن، سطح آلودگی محموله به کمتر از حد مجاز تعیین شده در استاندارد رسیده است. لازم به ذکر است که عملکرد این سورتر به تأیید پژوهشکده پسته ایران نیز رسیده است که تصویر گواهی مربوطه در بخش افتخارات و گواهینامههای سایت قرار داده شده است.
مزیت سورتر افلاتوکسین والی
- مجهز به فناوریهای هوش مصنوعی و تصویربرداری دو طیفی (نور ماورای بنفش و نور مرئی)
- طراحی کاملاً بومی توسط فارغ التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف
- امکان انجام سایر سورتها روی پسته و مغز پسته (علاوه بر افلاتوکسین)
- سیستم پشتیبانی آنلاین و تمام وقت
- استفاده از قطعات باکیفیت از برندهای معتبر
- دارای رابط کاربری فارسی و تطبیق داده شده با نیازهای بومی صنعت پسته ایران
در ویدئو زیر عملکرد این دستگاه را پس از نصب و راهاندازی در شهر رفسنجان مشاهده میکنید:
